Blog Carl Morris » Carl Morris

Fflachio / Hacio’r Iaith – beth ddysgais i

Carl Morris — Mon, 06 Feb 2012 19:19:04 +0000

Dyma’r fideo o fy sesiwn Fflachio’r Iaith i’w wylio eto ac eto!

(Yn y fideo dw i’n sôn am rhedeg Android ar efelychydd Eclipse ar dy gyfrifiadur. Dylet ti chwarae gydag Eclipse oes os diddordeb gyda ti.)

Dyma beth ddysgais i:

Mae’n bwysig iawn i ailadrodd y Rheol Dau Droed, sef os wyt ti eisiau gadael unrhyw bryd dylet ti adael. O’n i’n gwybod oedd y pwnc yn niche felly gwnes i atgoffa pobol ar y dechrau.

Mae’n bosib gwneud sesiwn Hacio’r Iaith heb unrhyw baratoad. Ac mae lle i sesiynau ymarferol amlgyfrannog. Baddiel and Skinner Unplanned yn hytrach na Christmas Lectures.

Mae’r fformat sgrin + cyflwynydd + cynulleidfa yn creu disgwyliadau i ryw raddau. Cawson ni lot o help a chyfranogiad ond efallai bydd e’n haws i greu awyrgylch neis gyda strwythur’agored’, e.e. cylch o seddau. Diolch i bawb am ddod a chyfrannu!

Dw i wedi bod yn rhan o Hacio’r Iaith ers y dechrau, tri cynhadledd a sesiynau mewn Chapter ayyb, dw i’n hapus i ddweud bod i erioed wedi darparu ‘darlith traddodiadol’! Er bod darlith traddodiadol yn hollol iawn dw i’n gweithio mewn ffordd gwahanol.

Cyn i mi ddechrau tro nesaf dylwn i dreulio tri neu bedwar munud i baratoi’r stafell i annog cyfranogiad. Er enghraifft ambell waith mae’n well i fod yng nghanol y stafell gyda dwysgrin – un mewn gliniadur ac un allanol i ddangos y sgrin i bobol gyferbyn.

Mae gyda phobol lot i’w gyfrannu, yn enwedig y pobol ‘technegol’. Ond ar hyn o bryd mae rhai ohonyn nhw yn eithaf distaw, efallai dydyn nhw ddim yn teimlo digon hyderus i fentro sesiwn? Neu ydyn nhw eisiau mwy o anogaeth i ffeindio pwnc diddorol? Ar y cyfan roedd y cynrychioliad o bobol yn eithaf da: dynion a benywod, pob oedran, pynciau a diddordebau gwahanol, ayyb. Tra bod Hacio’r Iaith yn ymestyn i bobol o bob arbenigaeth (ac yn croesawu tips am sut i fod yn gyfartal) mae angen cofio a chefnogi’r gîcs. Efallai bydd sesiynau niche iawn yn syniad.

Tra bod i’n siarad dw i’n symud fy mreichiau eithaf lot. Mae angen ail-asesu effeithiolrwydd y dull yma yn sicr.

O safbwynt symudol roedden ni’n methu rhedeg yr ap Helo Byd ar ffôn (yn hytrach na chyfrifiadur). Felly roedd y sesiwn yn fethiant! Paid ag ofni methiant.

Y term llinyn

(yn y cyd-destun meddalwedd).

Mae dal galw am Android Cymraeg! Mae’r system yn enfawr ond dylai fe fod yn bosib gyda chyd-weithredu. Gwnaf i drio gosod system cyfieithu hawdd ar-lein (gydag XML, schemas ac ati yn y cefndir yn saff).

Mae galw am wybodaeth hygyrch am sgwennu cod – rhyw fath o gwrs byr am ddim ar-lein fel Codeacademy

? Wrth gwrs dw i’n meddwl am rhywbeth yn Gymraeg gyda chynnwys brodorol. Mae’n bwysig, hyn yn oed, i fabwysiadu pethau yn Gymraeg er mwyn llifo trwy’r sgwrs a phobol Cymraeg a newid yr ‘agenda’.

Hacio’r Iaith, fflachio’r iaith

Carl Morris — Thu, 26 Jan 2012 23:36:05 +0000

Dw i eisiau dysgu mwy am Android yn ystod Hacio’r Iaith 2012 felly dw i wedi ychwanegu syniad am sesiwn Fflachio’r Iaith i’r wici.

Wrth gwrs does dim rhaid i mi (neu unrhyw un) gwybod lot am bwnc er mwyn cynnal trafodaeth a gweithdy – jyst paid â disgwyl cyflwyniad prydferth. Byddaf i’n hapus iawn gydag un neu dau person arall, neu mwy. Rydyn ni’n gallu dysgu gyda’n gilydd.

Santes Dwynwen 404!

Carl Morris — Wed, 25 Jan 2012 16:13:45 +0000

Yn anffodus roedd rhaid i rywun dileu dau dolen ar Wikipedia i erthyglau S4C am Santes Dwynwen achos mae’r sianel wedi torri’r dolenni (Dudley a Dechrau Canu). Ydyn ni wedi colli’r erthyglau am byth?

Dydd Santes Dwynwen 404 anhapus!

Dyw e ddim yn broblem S4C, mae’n broblem i’r diwydiant darlledu yn gyffredinol. (Gweler hefyd: cofnod gan Tom Morris am Channel 4 a BBC.)

Pryd fydd darlledwyr yn gwerthfawrogi cynnwys o safon ar y we fel mwy na jyst cyhoeddusrwydd dros dro? Pryd fyddan nhw yn caru‘r we fel cyfrwng?!

Rydyn ni’n bwriadu dathlu Santes Dwynwen am byth, dylen nhw hefyd. Rydyn ni eisiau gweld twf yn y maint o gynnwys da yn Gymraeg ar y we. Ond ar hyn o bryd rydyn ni’n ail-adeiladu’r we Gymraeg bob 10 mlynedd. Mae’n wastraff o arian ac amser. Dw i’n deall tipyn o golled cynnwys ar fentrau gan wirfoddolwyr – ond cwmnïau cyfryngau proffesiynol?

Wrth gwrs mae modd ailgyfeirio cyfeiriadau i’r erthyglau os mae’r system cyfeiriadau wedi newid.

Dydd Santes Dwynwen Hapus i chi i gyd beth bynnag.

Profi’r ategyn Storify ar WordPress

Carl Morris — Wed, 11 Jan 2012 10:05:26 +0000

Dw i’n profi’r ategyn Storify newydd ar gyfer WordPress.

Dylai’r pwrpas Storify bod yn eithaf amlwg o’r enghraifft yma – casglu darnau o gynnwys o gwmpas y we i greu stori. Mae Al Jazeera a chwmniau newyddion wedi bod yn ei defnyddio yn ddiweddar i gyhoeddi ond hefyd i wahodd straeon o’r gymuned/cynulleidfa.

Mae ffeil POT i’w gyfieithu ond mae brawddegau gweinyddwr yn unig fel ‘Insert Story’, does dim byd gweledol i’r ymwelwyr. Mae rhan fwyaf o’r brawddegau system uchod yn dod o’r gwasanaeth.

Dw i ddim yn siŵr eto faint mae’r ategyn yn ychwanegu i’r profiad achos mae’n bosib mewnosod y stori hen yr ategyn.

Gwerthu e-lyfrau yn uniongyrchol

Carl Morris — Fri, 23 Dec 2011 23:11:31 +0000

Diolch Ifan MJ am argymell yr erthygl Guardian am brisiau yn y diwydiant e-lyfrau (yn yr UDA).

Oes cyfle i gyhoeddwyr yma: gwerthu e-lyfrau yn uniongyrchol er mwyn cynnig prisiau gwell nag Amazon/Barnes&Noble *a* chadw mwy o’r elwa? Anghofia DRM er mwyn cynnig gwasanaeth gwell hefyd. Mae’r Lolfa yn wneud yn union yr un peth nawr er bod y rhestr o deitlau yn fyr iawn. Ond dw i wedi dweud hynny o’r blaen!

Os mae darllenwyr eisiau talu mwy ar Amazon achos maen nhw yn meddwl bod e’n gyfleus, mae croeso iddyn nhw. Bydd mwy nag un ffordd i brynu.

Ond pam dyw awduron ddim yn cynnig yr opsiwn i brynu e-lyfrau ar ei wefannau? Dw i’n siŵr bod e’n bosib cael cytundeb gyda’r cyhoeddwr sy’n talu am y marchnata/golygu/gwaith datblygu ac ati. Mae unrhyw band yn wneud yr un peth – os wyt ti’n prynu albwm trwy’r wefan mae rhai o’r arian yn mynd i’r cwmniau recordiau a chyhoeddi.

Efallai mae angen gwasanaeth label gwyn sydd yn cynnig teclyn siop i awduron. Oes galw? Bydd e’n tebyg i Bandcamp ar gyfer awduron. Mae Bandcamp yn wych ac mae fy ffrindiau sy’n gerddorion yn cytuno. Gwendid wrth gwrs yw’r diffyg darpariaeth Cymraeg. Os wyt ti erioed wedi ei weld dyma dudalen Sen Segur – un o fy hoff fandiau ar un o fy hoff wasanaethau cerddoriaeth.

Cynseiliau ieithyddol ar y we

Carl Morris — Wed, 21 Dec 2011 20:20:36 +0000

Mae Ifan Morgan Jones newydd gyhoeddi siart o’i hoff blogiau ar Golwg360 sy’n ddiddorol (er bod y dewisiadau bach yn drwm ar yr ochr sosejol, fel lot o bethau yng Nghymru batriarchaidd).

Mae fe’n dweud:

[...] Rhif 6: Quixotic Quisling
Efallai fod cynnwys blog ddwyieithog yn gosod cynsail peryglus [...]

Wel, mae’n dibynnu ar bobol eraill. Hoffwn i feddwl bydd mwy o flogiau uniaith Saesneg ar y we yn dechrau cyhoeddi yn Gymraeg…

Standing on Isaac Newton’s shoulders without a copyright licence

Carl Morris — Fri, 16 Dec 2011 22:45:06 +0000

Cambridge Digital Library launched an online collection of Isaac Newton’s papers this week. All I saw was praise for the project and lots of it. I think that’s appropriate, it’s a good project. But what about the rights?

As far as I can see, the Library are the custodians of the papers as precious three-century-old artefacts and that’s it. Newton’s intellectual legacy, ethically and legally, belongs to everyone. You don’t have to ask or pay to adapt a Shakespeare script (say) and perform it. You can do a low-budget production in a village hall or you can make a multi-million pound movie out of it. You could combine it with a poem from Dafydd ap Gwilym, if you want to. That’s the beauty of the public domain. It belongs to nobody – and everybody.

The same freedom applies to Isaac Newton’s works – or should. But I went to Principia and clicked the download image link and a licensing notice popped up. I don’t care if it’s Creative Commons, that’s not public domain.

I’m sharing the email below because I’m not a legal expert and maybe somebody out there can help me understand this. It bothers me when institutions seemingly ignore the public domain and try to enclose it. It’s a pity that the public domain can’t muster a front as big as that of the content industries.

Dear Cambridge University Library

Congratulations on your successful launch of the Cambridge Digital Library and the digital versions of Isaac Newton’s papers.

While I am grateful and pleased that you have released Newton’s works online, I note that you appear to claim ownership of copyright in the scanned images of these works. I also note that you are attempting to apply a Creative Commons licence which appears to contravene copyright law, as would any licence applied to work in the public domain.

I quote from the terms and conditions of your website:

The University is the owner or the licensee of all intellectual property rights in the site and in the material appearing on the site. The material includes but is not limited to works such as images, artwork, text, data, files, audio/visual clips, illustrations, designs and documentation (the ‘Content’) and the collection, arrangement and assembly of the Content. Those works are protected by copyright laws and treaties around the world. All such rights are reserved.

Copyright law began with the Statute of Anne towards the end of Newton’s life. It has now been superseded by the Copyright, Designs and Patents Act 1988 which states that written works (with very few exceptions) pass into the public domain 70 years from the year of the author’s death. In his case if we were to apply current copyright law the works would have passed into public domain on 1st January 1798.

I am sure you would not want to be seen to be attempting to restrict the use of works in the public domain, as if that were possible. If so please could you reword these statements on your website to clarify humanity’s common inheritance of Newton’s legacy.

Many thanks

Carl Morris

I’m waiting for a reply from the librarians.

If you were to re-use one of Newton’s papers – say, print up a bunch of t-shirts with his writing on and sell them - I don’t think there would be enough to make a case if the Library were to dispute it. It seems they just took some scans of the pages without adding anything novel. I don’t want to be an arse and say I’m ungrateful for all the work they did in preserving the documents and digitising them. But let’s be clearer about the rights and freedoms here. Correct me if I’m wrong.

And if someone trying to own Newton’s stuff doesn’t sound bizarre enough for you have a look at the Crown’s perpetual ownership of the King James Bible.

UPDATE 22/12/2011: So, more people are talking about this…

UPDATE 6/2/2012: No reply to my email from Cambridge Digital Library as yet.

Cymynrodd y Samsung S5600 Cymraeg

Carl Morris — Tue, 13 Dec 2011 15:17:53 +0000

Cofia’r Samsung S5600? Ffôn Cymraeg cyntaf y byd (ac olaf, ar hyn o bryd), naeth cael ei lansio dwy Eisteddfod yn ôl.

Gwnes i ofyn Bwrdd yr Iaith am sefyllfa y cyfieithiad er mwyn copio rhai o’r termau i’n cyfieithiad Android. Orange sy’n biau’r cyfieithiad o’r system. Gwnaeth y Bwrdd ateb gyda dolenni handi i dermau.

Dw i eisiau meddwl bydd cyfieithiad Android yn cyfrannu at fersiynau newydd a phrosiectau eraill yn y dyfodol. Er doedd e ddim yn rhedeg Android bydd rhyw fath o ddilyniant o’r Samsung yn neis – ac yn y maes technoleg Cymraeg yn gyffredinol. Hoffwn i feddwl bod ni’n symud o nerth i nerth. Ac mae’r diffyg argaeledd stwff a fu yn atal arloesi.

Yn y cyd-destun hanes sa’ i’n gweld pwynt yr ymdrech Orange, mae’n lot o drafferth am dipyn bach o gyhoeddusrwydd ym mis Awst.

Dechrau cyfieithu Android

Carl Morris — Mon, 12 Dec 2011 16:39:42 +0000

Dw i newydd dechrau cyfieithu Android i Gymraeg.

Mae’n gyfle i mi ddysgu sawl peth. O’n i’n cyfarwydd ar gyfieithu mewn PHP gyda gettext. Ond mae Android yn rhedeg fel cadarnwedd felly bydd e’n haws i redeg fersiynau dros dro mewn efelychydd ar fy nghyfrifiadur tra bod i’n cyfieithu, cyn i mi grynhoi’r cod, gwreiddio’r ffôn a fflachio’r ROM i’w brofi.

Un cwestiwn pwysig wnaeth codi ei hun oedd ‘ble ddylwn i ddechrau?’. Gwnes i benderfynu i gyfieithu yr ap lleia cyntaf. O’n i’n meddwl bod yr ap larwm/cloc sy’n rhan o Android yn fach felly dyma ble gwnes i ddechrau.

Dw i wedi defnyddio’r fam o eiriaduron, termau.org, sawl gwaith yn barod.

Bydd mwy ar y tudalen GitHub yma yn fuan.

Diffyg canlyniadau Cymraeg ar Google News

Carl Morris — Mon, 12 Dec 2011 16:13:43 +0000

Jyst dogfennu sgwrs o heddiw:

pam dyw @golwg360 ddim ar mynegai Google News? @owainsgiv ?

12 December 2011 12:55 PM via webReply RetweetFavorite

@carlmorris

Carl Morris ☺☻

@carlmorris Google News yn gwrthod derbyn G360 am nad yw ar ei restr ieithoedd. Mae yn ei dderbyn fel blog yn lle am ryw reswm...

12 December 2011 3:11 PM via webReply RetweetFavorite

@ifanmj

Ifan Morgan Jones ✔

@carlmorris Mae newyddion Cymraeg y BBC yn ymddangos ar Google News, am ei fod yn rhan o wefan ehangach y Bib mae'n siwr

12 December 2011 3:12 PM via webReply RetweetFavorite

@ifanmj

Ifan Morgan Jones ✔

@ifanmj fi'n dechrau meddwl bod rhesymeg cwmnïau sy'n wrthod derbyn Cymraeg yn eithaf mympwyol (yn hytrach na pholisi go iawn) c.f. Kindle

12 December 2011 4:05 PM via webReply RetweetFavorite

@carlmorris

Carl Morris ☺☻

(Dim stori newydd yma, o’n i’n chwilfrydig. Ond mae’n ddiddorol i weld agweddau cwmnïau technoleg tuag at y Gymraeg yn y cyd-destun yma. Mwy na thechnoleg maen nhw yn cwmnïau cyfryngau, cwmnïau cyhoeddi, cwmnïau dosbarthu…)